Status van onze aarde
In "A safe operating space for humanity" (Rockström cs, 2009, Nature) beschrijven 30 internationale wetenschappers negen natuurlijke processen die fundamenteel zijn voor ons leven op aarde: biodiversiteit, landgebruik, zoetwater, stikstofkringloop, ozonlaag, zuurgraad oceanen, klimaatverandering, chemische uitstoot en aërosolen atmosfeer.
Er zijn drie processen in hun ogen met een drempel waar we niet overheen kunnen zonder dat het klimaat in een toestand belandt die de mens nooit eerder heeft beleefd. "Tipping points" heten die gevaarlijke drempels, omslagpunten. Zij gelden voor klimaatverandering, oceaanverzuring en de dikte van de ozonlaag. Als we drempels op de andere zes terreinen overschrijden lijdt dat tot onherstelbare schade en op de lange duur ook tot een omslag naar onbekende klimaatomstandigheden.
Op grond van recent onderzoek staat de aarde er nu op drie terreinen slecht voor.
Het allergrootste probleem is de afbraak van biodiversiteit. Soorten sterven uit, altijd, maar het tempo waarin dat nu gebeurt doordat de oceanen verzuren, regenwouden worden gekapt, landbouw zich uitbreidt, etcetera is ongeëvenaard: 100 tot 1.000 keer sneller dan natuurlijk. Biodiversiteit zorgt voor cruciale processen in de natuur die de mens niet missen kan, zoals waterzuivering, koolstofbinding, zuurstofproductie en voedselketens. Biodiversiteit is daarnaast een bron van grondstoffen. Biodiversiteit zorgt er ook voor dat ecosystemen zich kunnen aanpassen aan veranderende omstandigheden.
Het tweede grote probleem is de verstoring door de mens van de nutriënten- en in het bijzonder de stikstofkringloop. Het bemesten van grond met kunstmest leidt tot watervervuiling, tot "dead zones", in grote meren, rivieren en kustwateren. De chemie van de planeet wordt ermee verstoord. De aarde zou 39 miljoen ton per jaar kunnen verwerken, zo is berekend, maar de mens stopt nu al 133 miljoen ton per jaar in de grond.
Het derde probleem is klimaatverandering. De hoeveelheid CO2 in de lucht is al iets voorbij de grens van 350 ppm (volumemeting, parts per million), die de Stockholmgroep als "conservatief veilig" heeft bestempeld. Deze waarde zal oplopen tot 600 ppm zelfs als we ons maximaal inspannen om uitstoot te verminderen. De Groenlandse gletsjers zullen bij die waarde al gaan smelten. Dit is het enige "tipping point" dat we al gepasseerd zijn. Op de andere terreinen zijn we nog binnen de grenzen, stellen de genoemde wetenschappers, soms nog maar net, of zijn de planetaire grenzen nog niet goed in cijfers uit te drukken.
